Zakat en schulden: berekenen met een lopende halal financiering en zakat voor schuldenaars

🇧🇪 Cette page existe aussi en français : version française

Zakat in het kort

Zakat is de jaarlijkse verplichte afdracht van twee en een half procent op vermogen dat boven de nisab ligt en een volledig maanjaar in bezit is geweest. Tot dat vermogen horen spaargeld, contant geld, goud, zilver, handelsvoorraad en de zakatplichtige waarde van beleggingen.

De woning waarin u woont, de wagen die u gebruikt en uw huisraad tellen niet mee. Het gaat om vermogen dat kan groeien. Wie onder de nisab blijft, is geen zakat verschuldigd maar mag wel vrijwillig sadaqa geven.

Mag u schulden aftrekken?

Over het aftrekken van schulden bestaan verschillende meningen. Volgens een deel van de klassieke scholen vermindert elke schuld het zakatplichtige vermogen. Andere scholen trekken schulden niet af, omdat de schuldeiser zelf ook al zakat betaalt op wat hij te goed heeft.

Veel hedendaagse geleerden kiezen een middenweg. Ze laten enkel de schulden aftrekken die binnen het komende jaar betaald moeten worden. Een lange woonfinanciering wordt zo niet volledig afgetrokken, wat voorkomt dat wie een dure woning koopt nooit meer zakat verschuldigd zou zijn.

De halal woonfinanciering in uw zakatberekening

Bij een murabaha kent u de totale verkoopprijs en het aflossingsschema. Volgens de middenweg trekt u enkel de termijnen af die in het komende maanjaar vervallen. De rest van de schuld blijft buiten beschouwing, net zoals de woning zelf niet zakatplichtig is.

Bij een ijara betaalt u huur en geen schuld. Die huur wordt behandeld als een gewone uitgave en niet als aftrekbare schuld, tenzij er achterstallige bedragen openstaan. Voor een conventionele hypotheek gebruiken veel geleerden dezelfde aanpak als bij de murabaha.

De bedragen in deze tabel zijn een rekenvoorbeeld en geen advies. Pas de berekening aan uw eigen situatie aan en raadpleeg bij twijfel een geleerde die uw school volgt, zeker als u een bedrijf, huurwoningen of complexe beleggingen bezit.

Zakat voor wie in de schulden zit

De Koran noemt de schuldenaars, al-gharimin, uitdrukkelijk als een van de acht groepen die zakat mogen ontvangen. Het gaat om mensen die hun schulden voor toegelaten uitgaven niet kunnen terugbetalen, zoals huur, medische kosten of een mislukte zaak.

Zakat mag rechtstreeks naar de schuldeiser gaan om de schuld van een arme persoon af te lossen. Dat geldt ook voor een lening met rente, zodat iemand uit die spiraal kan stappen. Zakat mag niet dienen om eigen schulden van de gever weg te werken.

Wie biedt dit product aan in België?

Een Belgisch zakatfonds dat zich specifiek op schuldenaars richt, is niet bekend. Islamic Relief verzamelt via zijn Franstalige site zakat en sadaqa voor projecten wereldwijd; of en hoe Belgische schenkers zakat voor schuldhulp kunnen aanwijzen, moet bij de organisatie worden nagevraagd.

Voor schuldenaars in België zelf bestaan solidaire financiers zonder islamitisch label. Crédal begeleidt mensen met een klein budget en verleent sociaal krediet. microStart helpt ondernemers zonder bankkrediet met een klein professioneel krediet en coaching. Beide werken met rente.

Wat een zakatfonds voor schuldenaars zou opleveren

Een Belgisch fonds dat zakat gebruikt om schulden van arme gezinnen af te lossen, zou samen met erkende schuldbemiddelaars kunnen werken. Zo zou elk dossier worden nagekeken, zou het geld rechtstreeks naar de schuldeiser gaan en zou het gezin tegelijk budgetbegeleiding krijgen.

Een tweede luik zou een qard hassan-fonds kunnen zijn, waarmee een dure lening met rente wordt vervangen door een renteloze lening. Voor veel gezinnen zou dat de stap naar een latere halal woonfinanciering mogelijk maken, met een gezonde kredietgeschiedenis.

Zakat berekenen in vijf stappen

1. Kies een vaste zakatdatum volgens de islamitische kalender.
2. Tel spaargeld, contant geld, goud en zakatplichtige beleggingen op.
3. Trek de schulden af die in het komende jaar vervallen.
4. Vergelijk het resultaat met de actuele nisab.
5. Betaal twee en een half procent aan een rechthebbende of erkende organisatie.

Wie zakat via een organisatie betaalt, vraagt best na of die instelling erkend is om fiscale attesten uit te reiken. Een gift aan een erkende instelling geeft recht op een belastingvermindering. Die fiscale aftrek doet niets af aan de geldigheid van uw zakat.

• inzamelaars die geen verantwoording geven over de besteding
• zakat die terugvloeit naar de gever of zijn familie in plaats van naar rechthebbenden
• schuldhulpverleners die vooraf kosten vragen zonder erkenning
• leningen aan schuldenaars met een verborgen meerprijs

Mag ik mijn hypotheek aftrekken van de zakat?

Volgens de middenweg van veel hedendaagse geleerden trekt u enkel de termijnen af die in het komende jaar vervallen. De volledige resterende schuld aftrekken zou uw zakat vaak tot nul herleiden, wat de meeste geleerden niet als juist beschouwen.

Mag ik zakat geven aan een familielid met schulden?

Aan ouders, kinderen en de echtgenote geeft u geen zakat, omdat u voor hen onderhoudsplichtig bent. Aan een broer, zus, neef of tante met schulden die zij niet kunnen betalen, mag dat wel. Volgens geleerden is dat zelfs dubbel verdienstelijk.

Is zakat aftrekbaar van de belastingen in België?

Enkel als u de zakat schenkt aan een instelling die erkend is om fiscale attesten uit te reiken, en u het jaarlijkse minimumbedrag per instelling bereikt. Zakat die u rechtstreeks aan een persoon of een niet-erkende moskee geeft, levert geen belastingvermindering op.

Moet ik zakat betalen als ik meer schulden dan spaargeld heb?

Als uw schulden die in het komende jaar vervallen groter zijn dan uw zakatplichtig vermogen, valt u meestal onder de nisab en bent u geen zakat verschuldigd. U kunt dan zelf tot de schuldenaars behoren die zakat mogen ontvangen.